Đối với nhiều tài xế, ắc quy chỉ được chú ý khi xe bất ngờ không thể khởi động. Tuy nhiên, bộ phận nhỏ bé này lại đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống điện của ô tô. Không ít người vẫn đang hiểu sai về cách sử dụng và bảo dưỡng ắc quy, khiến tuổi thọ của thiết bị giảm nhanh và có thể phát sinh những chi phí sửa chữa không đáng có.
Vai trò quan trọng của ắc quy trên ô tô
Ắc quy là nguồn điện chính giúp cung cấp năng lượng cho mô-tơ đề để khởi động động cơ. Nếu không có ắc quy, hệ thống đánh lửa và mô-tơ đề sẽ không thể hoạt động, đồng nghĩa với việc xe không thể nổ máy.
Ngay cả khi động cơ đã khởi động, ắc quy vẫn tiếp tục hỗ trợ hệ thống điện của xe. Trong một số trường hợp, ắc quy sẽ cung cấp thêm nguồn điện để hỗ trợ máy phát (alternator) nhằm đảm bảo các thiết bị điện như đèn, điều hòa hay hệ thống giải trí hoạt động ổn định.
Dù đóng vai trò quan trọng như vậy, nhưng xung quanh ắc quy ô tô vẫn tồn tại nhiều hiểu lầm khiến người dùng sử dụng sai cách.
Lầm tưởng 1: Câu bình có thể kéo dài tuổi thọ ắc quy
Một trong những quan niệm phổ biến là chỉ cần câu bình hoặc sạc điện là có thể “hồi sinh” ắc quy yếu hoặc gần hết tuổi thọ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết đây chỉ là giải pháp tạm thời trong trường hợp khẩn cấp.
Sau khi xe được khởi động bằng cách câu bình, máy phát điện sẽ phải hoạt động nhiều hơn để vừa cung cấp điện cho các hệ thống trên xe vừa sạc lại cho ắc quy. Điều này có thể khiến máy phát bị quá tải và giảm tuổi thọ.
Ngoài ra, việc sạc lại ắc quy không đúng cách còn có thể gây ra tình trạng sạc thiếu hoặc sạc quá mức. Nếu sạc thiếu, muối chì sunfat sẽ tích tụ trên các bản cực, làm giảm khả năng tích điện. Ngược lại, sạc quá mức có thể gây ăn mòn cực dương hoặc làm hỏng cấu trúc bên trong ắc quy.
Vì vậy, câu bình chỉ nên được xem là giải pháp tạm thời khi xe gặp sự cố, thay vì sử dụng thường xuyên.
Lầm tưởng 2: Thời tiết nóng tốt cho ắc quy hơn thời tiết lạnh
Nhiều người cho rằng thời tiết lạnh mới là nguyên nhân khiến ắc quy nhanh hỏng, trong khi nhiệt độ nóng lại không ảnh hưởng nhiều. Thực tế, cả nhiệt độ quá nóng và quá lạnh đều có thể tác động tiêu cực đến tuổi thọ của ắc quy.
Nhiệt độ cao có thể làm dung dịch điện phân bên trong ắc quy bay hơi nhanh hơn, khiến các bản cực bị ăn mòn và làm giảm tuổi thọ của thiết bị. Một số tài xế có thói quen tự châm thêm nước để bù dung dịch, tuy nhiên điều này không được khuyến khích vì nước thường chứa tạp chất và khoáng chất có thể làm hỏng các cell pin bên trong.
Trong khi đó, nhiệt độ quá lạnh sẽ khiến ắc quy giảm khả năng cung cấp dòng điện lớn trong thời gian ngắn. Điều này khiến mô-tơ đề khó quay và xe có thể khó nổ máy, đặc biệt vào những ngày nhiệt độ thấp.
Lầm tưởng 3: Xe không nổ máy chắc chắn là do ắc quy hỏng
Khi xe không khởi động được, nhiều tài xế thường nghĩ ngay đến việc ắc quy đã “chết”. Tuy nhiên, đây không phải lúc nào cũng là nguyên nhân chính.
Một số sự cố khác như hệ thống nhiên liệu bị tắc, mô-tơ đề hỏng, máy phát điện gặp trục trặc hoặc bugi bị mòn cũng có thể khiến xe không nổ máy.
Ngoài ra, trong nhiều trường hợp, ắc quy vẫn hoạt động bình thường nhưng các đầu cực bị ăn mòn hoặc bám bẩn, khiến dòng điện truyền đi không ổn định. Việc vệ sinh các đầu cực bằng bàn chải kim loại hoặc len thép có thể giúp khắc phục tình trạng này. Sau khi làm sạch, nên phủ thêm một lớp mỡ mỏng để hạn chế quá trình oxy hóa.
Lầm tưởng 4: Không thể nhận biết trước khi ắc quy hỏng
Trên thực tế, ắc quy thường có những dấu hiệu cảnh báo trước khi hỏng hoàn toàn. Nếu khi vặn chìa khóa mà động cơ khởi động chậm hoặc yếu hơn bình thường, đó có thể là dấu hiệu ắc quy đang suy giảm.
Ngoài ra, đèn pha hoặc đèn trong cabin trở nên mờ hơn khi xe chưa nổ máy cũng cho thấy điện áp của ắc quy đang yếu đi.
Trong quá trình bảo dưỡng xe định kỳ, tài xế nên kiểm tra các đầu cực của ắc quy. Nếu xuất hiện lớp bột màu trắng, xanh hoặc xanh lá quanh đầu cực, đây có thể là dấu hiệu rò rỉ axit hoặc ắc quy không được sạc đầy trong thời gian dài.
Chủ động kiểm tra để tránh sự cố
Ắc quy là bộ phận quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong quá trình sử dụng xe. Việc hiểu đúng về cách hoạt động và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp tài xế tránh được tình huống xe chết máy giữa đường, đồng thời kéo dài tuổi thọ của ắc quy và giảm chi phí sửa chữa.
