Tại nhiều quốc gia trên thế giới, việc tắt máy xe khi đổ xăng là quy định gần như bắt buộc tại các trạm nhiên liệu. Dù chỉ là một thao tác nhỏ, nhưng phía sau quy định này lại là những nguyên tắc an toàn rất quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ cháy nổ.
Thực tế, ở nhiều quốc gia như Mỹ, Anh hay một số nước châu Á, tài xế thường chủ động tắt động cơ trước khi tiếp nhiên liệu mà không cần nhắc nhở. Tại các cây xăng, biển cảnh báo “Tắt máy khi đổ xăng” được đặt ở vị trí dễ quan sát và trong nhiều trường hợp, nhân viên có thể từ chối bơm nhiên liệu nếu xe vẫn đang nổ máy.
Các tổ chức về an toàn phòng cháy chữa cháy như National Fire Protection Association (NFPA) tại Mỹ hay Health and Safety Executive (HSE) của Anh đều xem đây là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành trạm nhiên liệu.
Nguy hiểm lớn nhất đến từ hơi xăng
Nhiều người cho rằng xăng lỏng mới là yếu tố nguy hiểm nhất tại cây xăng. Tuy nhiên trên thực tế, thứ dễ gây cháy nổ hơn lại chính là hơi xăng.
Ngay khi mở nắp bình nhiên liệu, hơi xăng bắt đầu thoát ra và tích tụ quanh khu vực miệng bình. Đây là hỗn hợp rất dễ bắt lửa. Chỉ cần xuất hiện một tia lửa điện nhỏ trong điều kiện phù hợp cũng có thể khiến ngọn lửa bùng phát nhanh chóng.
Khi xe vẫn đang nổ máy, các hệ thống điện trên xe như bugi, bộ đánh lửa, rơ-le hoặc các thiết bị đóng ngắt điện vẫn hoạt động liên tục. Trong điều kiện bình thường, những hệ thống này gần như không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, trong môi trường có nhiều hơi xăng, nguy cơ phát sinh tia lửa điện dù rất nhỏ vẫn là điều không thể bỏ qua.
Đó cũng là lý do nhiều quy chuẩn an toàn yêu cầu tài xế phải tắt động cơ trước khi tiếp nhiên liệu.
Động cơ nóng cũng làm tăng rủi ro
Bên cạnh hệ thống điện, nhiệt lượng từ động cơ cũng là yếu tố được tính đến.
Sau quá trình vận hành, nhiều chi tiết trong khoang máy có thể đạt nhiệt độ rất cao. Dù không tiếp xúc trực tiếp với nhiên liệu, nhưng việc duy trì động cơ hoạt động trong lúc đổ xăng sẽ làm tăng tổng mức độ rủi ro, đặc biệt trong môi trường kín hoặc nơi hơi xăng tích tụ nhiều.
Việc tắt máy giúp giảm đáng kể khả năng phát sinh nhiệt và hạn chế các yếu tố có thể dẫn tới cháy nổ.
Tĩnh điện cũng có thể gây cháy
Một nguyên nhân khác thường được nhắc đến tại các cây xăng ở nước ngoài là hiện tượng tĩnh điện.
Trong quá trình đổ xăng, nhiều nhân viên khuyến cáo người dùng không nên liên tục ra vào xe. Nguyên nhân là sự ma sát giữa quần áo và ghế ngồi có thể tạo ra điện tích tĩnh.
Khi chạm vào vòi bơm hoặc các bề mặt kim loại, điện tích này có thể phóng ra thành tia lửa nhỏ. Trong môi trường có hơi xăng, tia lửa dù rất nhỏ vẫn đủ khả năng kích hoạt cháy.
Đó cũng là lý do nhiều cây xăng yêu cầu hạn chế sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị điện tử trong khu vực tiếp nhiên liệu.
Một thao tác nhỏ nhưng rất quan trọng
Việc tắt máy xe khi đổ xăng thực chất là cách đơn giản nhất để loại bỏ một trong những nguồn nguy cơ tiềm ẩn tại cây xăng.
Khi kết hợp với các biện pháp khác như:
Hạn chế phát sinh tĩnh điện
Không sử dụng nguồn lửa
Đảm bảo khu vực thông thoáng
Kiểm soát thiết bị điện tử
… nguy cơ cháy nổ sẽ được giảm xuống mức thấp nhất.
Tại Việt Nam vẫn còn nhiều người xem nhẹ
Hiện nay, phần lớn cây xăng tại Việt Nam đều đã có biển nhắc nhở tắt máy khi đổ nhiên liệu. Tuy nhiên trên thực tế, không ít tài xế vẫn giữ thói quen để xe nổ máy vì cho rằng thời gian tiếp nhiên liệu quá ngắn nên không đáng lo ngại.
Dù vậy, các chuyên gia an toàn cho rằng rủi ro cháy nổ không phụ thuộc vào thời gian dài hay ngắn, mà phụ thuộc vào việc có xuất hiện nguồn kích hoạt trong môi trường chứa hơi xăng hay không.
Chính vì thế, chỉ một thao tác nhỏ như tắt máy xe cũng có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mất an toàn cho bản thân, nhân viên cây xăng và những người xung quanh.
Hình thành thói quen an toàn khi sử dụng ô tô
Ở nhiều quốc gia, việc tắt máy khi đổ xăng không còn đơn thuần là quy định, mà đã trở thành một thói quen an toàn cơ bản của người lái xe.
Khi hiểu rõ nguyên nhân phía sau quy định này, người dùng sẽ nhận ra rằng chỉ vài giây thao tác đơn giản lại có ý nghĩa rất lớn trong việc phòng tránh các sự cố nguy hiểm.
Một thói quen nhỏ, nhưng có thể giúp ngăn ngừa những hậu quả lớn.
